TMMOB Siirt, geçtiğimiz günlerde yaşanan selin uzun süredir biriken ihmallerin ve hatalı planlamanın sonucunda büyük hasara yol açtığını söyledi.
TMMOB Siirt İl Koordinasyon Kurulu, 19 Nisan tarihinde etkili olan şiddetli sağanak yağışlar ve ardından gelişen selin ardından bir rapor yayınladı. Yayınlanan raporda, teknik kusurlar ve hatalı planlamalara yer verildi.
Karayolları Genel Müdürlüğünden Kaynaklı Teknik Kusurlar
Sel nedeniyle Siirt-Eruh karayolu, Siirt-Pervari karayolu, Şirvan karayolu ve Kezer Köprüsü’nde çökmeler ve yapısal hasar meydana geldi. Yollara toprak akması ve bozulan köprüler nedeniyle toplamda 70 köy yolu ulaşıma kapandı.
Raporda, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yeterli istinat duvarları yapılmadığı için yollara toprak akması olduğu, menfez ve drenaj sistemlerinin yetersiz kalması, planlama ve uygulama hatası gibi sebeplerle de asfalt yollarda çökmeler söz konusu olduğu belirtildi.
Altyapı Yatırımları Karşılığını Vermedi
Kurtalan ilçesinde 2015 yılında 69 milyon TL ihale bedeli ile 18 kilometre yağmur suyu boruları ve 122 kilometre kanalizasyon boruları döşendiği belirtilen raporda, altyapının yenilenmiş olmasına rağmen yağmursuyu ıslah çalışmalarının başarısız olduğu belirtildi.
Ayrıca, planlama ve projelendirme hataları, yeni teknoloji altyapı koruge boruları kullanmak yerine eski usul beton büz boruların döşenmesinin ‘hizmetin kötü işlemesi’ niteliğinde bir teknik kamu hatası olduğu ifade edildi.
Raporda görseller üzerinden detaylı şu analiz yapıldı:
“Resim-1’de görüldüğü üzere Tekel Mahallesinden gelen açık su kanalı ile Kayabağlar Çaykar tarafından gelen açık su kanalı ile birleşip Nihat Özdemir Caddesi’nin altındaki menfezden geçmektedir.
Ancak asfalt yol altında kalan menfezin ebatları yetersiz olduğu için su akışı istenen seviyeye ulaşmayıp çevresine taşarak Resim-2‘de görüldüğü üzere mahalle su altında kalmış ve mağduriyet yaşanmıştır.”
Kurtalan İçin Çözüm Önerisi
Kurtalan için altyapı ve planlama noktasında şu çözüm önerileri sunuldu:
“Nihat Özdemir Caddesinin altında kalan menfezin büyütülmesi ve aşırı yağışlara önlem amaçlı açık su kanallarının birleşme yerinden itibaren kanala paralel olacak şekilde ilave altyapı yağmursuyu koruge boru hattı döşenmesi, özellikle ilçe merkezinde en düşük kotta bulunan Sümer ve Tekel mahallelerinin altyapısının güçlendirilmesi gerekmektedir.
Kanal görüntüleme robotu ile altyapıda sorunlu bölgelerin işaretlenip onarılması altyapı borularının iç kısmının robot kameralarla incelenmesi işlemi ile bakım ve denetim eksikliği giderilmelidir. Bu sayede hat içerisinde oluşan tıkanıklık, kırılma, çökme, çatlak, birleşim hatası, kök istilası, malzeme bozulması ve deformasyon gibi problemler nokta atışı tespit edilir. Kazı yapılmasına gerek kalmadığı için süreç hızlı, ekonomik ve çevre dostudur.”
Baykan‘da Dere Kenarındaki Yeni Yapılaşma Riski Artırıyor
Raporda, dere yataklarının, 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereğince yerleşime açılmaması gerekirken, Baykan’da Belediye tarafından mevzuata aykırı imar izinleri verildiği ve bunun afet riskini artırdığı belirtildi.
Baykan İçin Çözüm Önerisi
Baykan ilçesi için sunulan çözüm önerisi şöyle:
Risk altındaki yapılar için gerekli önlemlerin alınması, dere kenarında yeni yapılaşmalara artık izni verilmemesi ve dere kenarı boyunca görseldeki evlerin önünde taşkın duvarı (istinat duvarı) örülmesi ve yağmur ıslah çalışmalarının başlatılması önerilmektedir.
Kayaboğaz’da Fıstık Bağları Zarar Gördü
Kayaboğaz köyü Gêra Derşims bölgesinde meydana gelen sel, tarım arazileri ve özellikle fıstık tarlalarına ciddi zararlar verdi.
Raporda selin temel nedeni olarak yaklaşık 6 yıl önce Devlet Su İşleri Müdürlüğü tarafından Kalender Dağı’nda yürütülen yol çalışmaları sırasında ortaya çıkan hafriyatın, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği”ne aykırı şekilde orman arazisine dökülmesi olarak görüldü.
Bu hafriyatın, Kayaboğaz köyü Gêra Derşims bölgesine bakan yamaçlara bırakılması, doğal su akışını bozarak risk oluşturdu.
Kalender köy yolunun bir kısmı yapımı sırasında gerekli altyapı önlemlerinin alınmaması sebebiyle 2024 yılındaki heyelan ile çökmüş ve tekrar onarılmıştı.
18 ve 19 Nisan tarihlerinde mevsim normallerinin üzerinde gerçekleşen yoğun yağışlarla birlikte biriken sular, yamaçtaki hafriyatla birleşerek dere yatağına sürüklendi ve Siirt–Eruh karayolu altından geçen menfez, taş ve toprakla tıkandı.
Menfezin tıkanması sonucu suyun doğal akışı engellendi. Biriken su ve çamur karayolunu aşarak yolun alt kısmında bulunan fıstık tarlalarına taştı ve büyük zarar verdi.
Çözüm Önerisi
“Dere yatağında biriken taş ve toprak kamyonlarla hafriyat döküm alanlarına taşınarak temizlenmeli, menfez yeniden işlevsel hale getirilmelidir.
Dere başlangıç noktasında yeni taşkınları önleyecek yağmur ıslah çalışmaları başlatılmalıdır.
Tekrar heyelan olmaması için önlemler alınmalıdır; Topukta destek dolgusu ve şev düzenlemesi yapılabilir, Ankrajlı/kazıklı tutucu perde duvarlar örülebilir, Pasif veya öngermeli ankrajlar ile kayma engelleme yoluna gidilebilir.”
